Archieven Vlaamse beweging van Temse naar ADVN
Op donderdag 26 februari 2026 schonk de Gemeente Temse hun collectie over de Vlaamse beweging aan ADVN. Deze archieven zijn van groot historisch belang: ze zijn waardevol voor de geschiedschrijving van de Vlaamse beweging en meer specifiek de Vlaamse beweging in Temse, de Frontbeweging, de begindagen van de Vlaamse cinema en de IJzerbedevaarten.
Het gemeentearchief van Temse ontving de voorbije decennia diverse schenkingen van lokale verenigingen en personen. Deze documenten werden bewaard in een aparte collectie of werden mee geïntegreerd in andere collecties.
Bepaalde schenkingen zijn qua volume zodanig uitgebreid en/of inhoudelijk zo gespecialiseerd dat zij het lokale aspect ruim overstijgen. Bovendien laat de personeelsbezetting van het gemeentearchief niet toe deze waardevolle archieven wetenschappelijk te ontsluiten en beschikbaar te stellen voor onderzoekers.
Daarom schonk Temse hun collectie Vlaamse beweging aan ADVN. Het gaat om meer dan een dozijn archieven:
– Archief van Clemens De Landtsheer (1894-1984), frontsoldaat, secretaris van het IJzerbedevaartcomité en filmmaker;
– Archief van Flandria Film (1929-1944), het filmbedrijf van De Landtsheer;
– Archief van Edward (1895-1917) en Frans (1897-2017) Van Raemdonck, frontsoldaten;
– Archief van Octaaf Bulterijs (1890-1951), beroepsmilitair-sergeant en samen met De Landtsheer initiatiefnemer van het frontblaadje Onze Temschenaars (1917-1919) en medeoprichter van het Verbond VOS in Temse;
– Archief van Bouwbedrijf Van der Kinderen, aannemer van de bouw van de tweede IJzertoren;
– Archief van Karel Canfyn (1931-2023), opzichter bij de bouw van de tweede IJzertoren;
– Archief van Jef Hinderdael (1877-1948), drukker in Temse, radicale activist die uitweek naar Nederland en daar later overtuigd nationaalsocialist werd;
– Archief van Albert Van Britsom (1916-1996), jarenlange voorzitter van VOS in Temse;
– Archief van Eddy Buytaert (1941-2007), voormalig voorzitter van de Amedee Verbruggenkring van Temse;
– Archief van Leo De Nayer (1892-1918), frontsoldaat uit Temse en boezemvriend van schrijver Filip De Pillecyn;
– Archief van Toon Brijssinck (1918-2016), onderzoeksarchief over de Vlaamse beweging in Temse;
– Archief van familie De Pillecyn uit Hamme en omstreken;
– Archief van Piet Van Rossem sr. (1894-1971);
– Archief van Adolphe Jacoby, de militair historicus die een Belgicistische interpretatie aan het verhaal van de gebroeders Van Raemdonck gaf.
De ondertekening gebeurde door waarnemend burgemeester Bert Bauwelinck en ADVN-voorzitter Dirk Rochtus onder het goedkeurend oog van ereburgemeester Luc De Ryck, die de archieven initieel naar Temse haalde.
De eigenlijke ophaling van de archieven vond plaats op donderdag 12 maart. Dankzij het voorbereidende werk van de gemeentearchivarissen Digna Coppieters en Laurien Van Assche kon het ADVN vlot de 14 archieven, goed voor twee volle bestelwagens, inladen. Naast de door Digna Coppieters nauwgezet geordende en beschreven archieven viel op dat een omvangrijk deel van het archief van Clemens De Landtsheer nog niet geïnventariseerd en dus onontgonnen is. De verwerking belooft niet alleen een stevige kluif te worden voor onze archivarissen, maar ook een schat aan nieuw bronnenmateriaal op te leveren voor onderzoek over de Vlaamse beweging in Temse, de Frontbeweging, de begindagen van de Vlaamse cinema, de IJzerbedevaarten en nog vele andere thema's.
